Czy kiedykolwiek byłeś świadkiem sytuacji, w której ktoś nagle zaczyna się chaotycznie się ruszać, łapie się za szyję, a do tego okropnie kaszle, z oczu ciekną mu łzy i nie może oddychać? Jeśli tak, to prawdopodobnie miałeś do czynienia z zadławieniem. 


Co to jest zadławienie?

Zadławienie to niedrożność dróg oddechowych wskutek obecności ciała obcego. Jest jednym ze stanów nagłego zagrożenia zdrowia i życia, które wymaga szybkiej interwencji - pierwszej pomocy. 

W przypadku dorosłych najczęstszą przyczyną zadławień jest:

  • nieuważne spożywanie posiłków, 
  • jedzenie “w biegu” lub w trakcie rozmowy,
  • spożywanie posiłków w pozycji leżącej. 


Jeśli chodzi o dzieci, ryzyko zadławienia jest znacznie większe niż u dorosłych. Często zdarza się, że dochodzi do niego w trakcie posiłku, w konsekwencji:

  • jedzenia w trakcie zabawy, ruchu,
  • połykania dużych, niedokładnie przeżutych kęsów. 


Jednak ogromny udział w zadławieniach u dzieci mają trafiające do buzi drobne przedmioty (które ostatecznie okazują się nie takie małe, w porównaniu z tchawicą o średnicy jedynie 7mm!), takie jak między innymi:

  • guziki - znalezione na dywanie są łatwym łupem dla małych rączek;
  • koraliki - kuszą swoim wyglądem, przypominając cukierki (dziecko nie przepuści takiej okazji!);
  • kamyczki - znalezione na spacerze często nie pozostają jedynie w rączce małego odkrywcy;
  • monety - porozrzucane po domu, czy plątające się po łatwo dostępnych kieszeniach “klepaki” nie tylko błyszczą, ale także wydają ciekawe dźwięki… może też dobrze smakują?;
  • zabawki lub ich elementy - pełno ich w miejscach dziecięcych zabaw, a w buzi wylądować mogą zupełnie bezwiednie.

Rodzaje zadławień

Zadławienie występuje w 2 formach, lżejszej i cięższej.


Zadławienie lekkie (częściowe)

Nazywane jest również zakrztuszeniem. Charakteryzuje się częściowym zamknięciem górnych dróg oddechowych przez ciało obce. Dopływ tlenu do płuc jest utrudniony, jednak możliwy. Nie zagraża ono zdrowiu i życiu. Cechami charakterystycznymi zadławienia częściowego są:

  • utrudniony i niespokojny oddech,
  • zaczerwienienie twarzy,
  • poszkodowany samodzielnie oddycha i artykułuje dźwięki.


Zadławienie ciężkie (całkowite)

Zadławienie całkowite oznacza zupełne zamknięcie górnych dróg oddechowych przez ciało obce. Oddychanie jest bardzo utrudnione, wręcz niemożliwe, w wyniku czego poszkodowany zaczyna się dusić, traci przytomność. Objawy zadławienia całkowitego to:

  • uniemożliwiony oddech,
  • zaczerwieniona skóra twarzy przybiera kolor siny,
  • odksztuszanie ciała obcego nie przynosi rezultatów, poszkodowany nie jest w stanie złapać tchu, oddychać i artykułować dźwięków.


Jak zachować się w przypadku zakrztuszenia, a jak w przypadku zadławienia ciężkiego?

W przypadku zakrztuszenia (czyli zadławienia lekkiego - częściowego), jedyne co powinieneś zrobić, to obserwować stan poszkodowanego oraz zachęcać go do silnego kaszlu. Innymi słowy, pozwolić mu spróbować samodzielnie odkrztusić ciało obce. 


Często zdarza się, że w przypadku zakrztuszenia poleca się unieść ręce do góry.

Niestety jest to jeden z mitów w tematyce pierwszej pomocy

– podobnie jak poklepywanie po plecach w trakcie kaszlu.

  

Jeśli zauważysz, że zadławienie przechodzi w fazę cięższą, REAGUJ!

Zadławienie ciężkie (całkowite) wymaga podjęcia zdecydowanych działań. W zależności od stanu poszkodowanego oraz dostępnych możliwości, istnieje kilka form udzielenia pierwszej pomocy przedmedycznej. Są nimi:

Uderzenia w okolicę międzyłopatkową

  • Stań za dławiącą się osobą, umieszczając dłoń na jej klatce piersiowej, a następnie pochyl ją do przodu. Dzięki temu ciało obce nie przesunie się głębiej - w dół dróg oddechowych.
  • Nadal podtrzymując poszkodowanego, nadgarstkiem drugiej ręki ułożonej w kształt łódki wykonaj pięć energicznych uderzeń w okolicę międzyłopatkową. 

Uciśnięcia nadbrzusza – chwyt Heimlicha

  • Stań za poszkodowanym i obejmij go oburącz. 
  • Warto przybrać stabilną pozycję, dzięki której będziesz w stanie podtrzymać go w razie utraty przytomności. 
  • Umieść dłonie splecione w pięść pomiędzy pępkiem a końcem jego mostka. Pamiętaj, aby umieścić je w odpowiednim miejscu (najlepiej w połowie dystansu) – uciskanie mostka lub żeber nie przyniesie dobrego efektu. 
  • Pochyl osobę dławiącą się do przodu w taki sposób, aby głowa i ujście górnych dróg oddechowych znalazły się poniżej pępka.
  • Wykonaj 5 energicznych uciśnięć nadbrzusza, skierowanych do siebie i do góry. Pozwoli to na wypchnięcie ciała obcego. W trakcie powtarzania tej czynności obserwuj czy nie doszło do udrożnienia dróg oddechowych.

Naprzemienne wykonywanie uderzeń międzyłopatkowych i uciśnięć nadbrzusza

Wykonuj je według powyższych wskazań w sekwencji 5x5 (5 uderzeń, a następnie 5 uciśnięć).

RKO (resuscytacja krążeniowo-oddechowa)

RKO wykonuje się, gdy poszkodowany jest nieprzytomny oraz nie oddycha.

  • Poszkodowaną osobę ułóż na równej, twardej powierzchni.
  • Zdarza się czasami, że już samo ułożenie osoby na równej powierzchni spowoduje samoczynne udrożnienie się dróg oddechowych (rozluźniają się wtedy mięśnie krtani) – dlatego ciągle, na każdym etapie, należy sprawdzać jej stan, a w momencie, kiedy przywrócimy jej funkcje życiowe, przerywając RKO.
  • Oburącz, kładąc jedną rękę na czole, drugą na żuchwie, ostrożnie odchyl głowę poszkodowanego.
  • Kciukiem i palcem wskazującym ręki od strony czoła zaciśnij miękkie części nosa poszkodowanego.
  • Utrzymując uniesienie brody, rozchyl delikatnie jego usta. 
  • Nabierz powietrza, obejmując następnie swoimi ustami usta osoby dławiącej się i sprawdzamy szczelność. 


Jeśli pod ręką mamy maseczkę do sztucznego oddychania, wdechy ratownicze należy wykonywać z jej użyciem - zabezpiecza przed wydzielinami i minimalizuje ona ryzyko infekcji.

  • Wykonaj 5 wdechów, po 1-1,5 sekundy każdy.
  • Jeśli poszkodowany nie odzyskuje przytomności, przejdź do standardowego RKO, czyli ucisków i wdechów ratowniczych w stosunku 30:2.


Resuscytację krążeniowo-oddechową należy wykonywać do momentu udrożnienia dróg oddechowych, lub przejęcia od nas tej czynności przez wykwalifikowane służby (albo w razie wyczerpania własnych sił - przez inną osobę).

Obecnie, ze względów bezpieczeństwa osoby prowadzącej RKO, odchodzi się od wykonywania oddechów ratowniczych bez maseczki zabezpieczającej. Jeśli więc nie jesteś pewien swoich umiejętności w zakresie sztucznego oddychania, wykonuj same uciski klatki piersiowej.


LifeVac - nadzieja, gdy wszystko inne zawodzi

LifeVac to urządzenie opracowane w celu udrażniania dróg oddechowych w przypadku zadławienia. Jest uzupełnieniem standardowej procedury pierwszej pomocy w sytuacji, gdy ta nie przynosi pożądanego skutku.

LifeVac wytwarza jednokierunkową siłę ssącą. Opatentowany zawór zapobiega przedostaniu się ciała obcego w głąb dróg oddechowych, a tym samym umożliwia wyprowadzenie go na zewnątrz. 

 

Urządzenie generuje niemal 6-krotnie większe ciśnienie niż podczas uciskania klatki piersiowej i ponad 10-krotnie większe niż manewr Heimlicha.


Jak użyć LifeVac?

Przyłóż – przyciśnij – pociągnij

  1. Przyłóż maskę do twarzy obejmując szczelnie usta i nos.
  2. Przyciśnij rączkę urządzenia w kierunku twarzy.
  3. Pociągnij za rączkę do siebie.



Czynność powtarzaj do 5 razy (za każdym razem sprawdzając, czy drogi oddechowe nie zostały udrożnione). Jeśli ciało obce nie zostało usunięte nawet po użyciu urządzenia LifeVac, a poszkodowany jest nieprzytomny, należy powtórnie rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.

W przypadku, gdy ktoś poważnie zadławi się jedzeniem, przede wszystkim powinniśmy wykazać się opanowaniem i rozwagą, starając się poprawić stan poszkodowanego. Skuteczność naszych działań zwiększa znajomość zasad pierwszej pomocy, a w skrajnych przypadkach, kiedy zagrożone jest ludzkie życie - swobodny dostęp do sprzętu ratującego życie. Takiego jak LifeVac!